Mój koszyk

Przedmiot

Ilość

Cena

Usuń

Metryczka

Data wydania: 2020
Dostępność: Mała dostępność
E-book: pdf , epub
  • Edukacja,
  • Nowości

Szkoły demokratyczne w Polsce. Praktykowanie alternatywnej edukacji

Katarzyna Gawlicz

Książka, którą oddaję do rąk Czytelniczek i Czytelników, jest próbą przyjrzenia się bliżej szkołom demokratycznym. Jest kilka powodów, dla których warto to zrobić. Przede wszystkim, analiza nowatorskich przedsięwzięć edukacyjnych, a takimi z pewnością szkoły te są, stanowi jeden z kluczowych obszarów zainteresowań pedagogiki jako dziedziny wiedzy. Pozwala odsłonić przesunięcia dokonujące się w sposobach rozumienia tego, czym jest edukacja, przyjmowanych koncepcjach dziecka oraz relacji między dziećmi i dorosłymi, i organizacji procesów uczenia się. W przypadku badania szkół otwarcie opowiadających się za wartościami demokratycznymi, jako fundamentem swojej organizacji i działania, analiza dostarcza także wiedzy na temat rozumienia demokratyczności oraz możliwości i wyzwań związanych z przekładaniem tej kategorii na codzienną praktykę edukacyjną. Wreszcie, badanie alternatywnych inicjatyw edukacyjnych w początkowym okresie ich istnienia, jak miało to miejsce w opisywanym tu przypadku, ma dodatkową wartość, ujawniając to, czego w opisach sprawdzonych, ugruntowanych, „wyczyszczonych” z wątpliwości modeli już nie widać. Pozwala dostrzec rzeczywistą pracę, która prowadzi do ich zbudowania, odsłania dynamikę tego procesu, wpisane weń relacje władzy, ciągłe eksperymentowanie, próby zakończone powodzeniem, ale i porażki, stając się świadectwem zaangażowania i wysiłku realnych ludzi działających na rzecz edukacyjnej zmiany.

Szkoły demokratyczne to szczególnego rodzaju alternatywa edukacyjna. Są efektem oddolnego zaangażowania rodziców, którzy podejmują aktywność w reakcji na identyfikowane przez siebie i uznawane za nierozwiązywalne problemy w systemie edukacji publicznej. Prowadzona przeze mnie analiza tych inicjatyw edukacyjnych wpisuje się w dyskusję nad wpływem neoliberalizmu na rodzinę i oświatę oraz nad przeobrażeniami praktyk rodzicielskich. Daje też wgląd w aktywność i świadomość edukacyjną części polskiego społeczeństwa oraz sposoby i uwarunkowania partycypacji rodziców w życiu społecznym.

(ze wstępu)

Spis treści
Podziękowania 
Wprowadzenie 
1. Edukacja alternatywna . . .  13
1.1. Kontekst międzynarodowy: wybrane przykłady. . .  16
1.2. Kontekst polski: wybrane przykłady. . . 20
2. Szkoły demokratyczne w Polsce: „Pomyśleć szkołę inaczej”. . .23
Rozdział 1.
Ramy konceptualne: szkoły demokratyczne w perspektywie teorii praktyk społecznych i architektur praktyk ...27
1. Teorie praktyk społecznych i architektur praktyk: podstawowe założenia. . . . . 29
1.1. Pojęcie praktyki społecznej . . . 29
1.2. Materialność i ucieleśnienie. . . .  33
1.3. Język i dyskurs . . . . 34
1.4. Trwałość i zmiana. . . . 35
2. Ramy metodologiczne badań. . . .  37
2.1. Ogólne założenia badawcze . . . .37
2.2. Przebieg procesu badawczego. . . . 41
2.2.1. Organizacja badań terenowych . . . 1
2.2.2. Metody gromadzenia danych i ich wykorzystanie. . . . 44
3. Teorie praktyk społecznych jako perspektywa analityczna w badaniu szkół demokratycznych. . . . 49
Rozdział 2.
Praktyki fundacyjne 
1. Kontekst społeczno-polityczny: praktyki towarzyszące . . .  53
2. Motywacje osób zakładających szkoły i dołączających do nich . . . .57
2.1. Ucieczka od „systemu”. . . . 57
2.1.1. Szkolne doświadczenia dzieci. . . .  58
2.1.2. Negatywne doświadczenia rodziców związane ze szkołami ich dzieci. . . . 61
2.1.3. Ucieczka od „systemu”: własne doświadczenia edukacyjne i wyobrażenia rodziców . . . .  63
2.2. Wizja wychowania: poszukiwanie spójności między szkołą a domem. . . . .65
2.3. Chęć tworzenia czegoś nowego: „Bądźmy zmianą, którą chcemy widzieć w świecie” . . . . 66
3. Jak powstaje szkoła?. . . . 68
3.1. Opcjonalny punkt wyjścia: edukacja domowa. . . . 68
3.2. (Nieformalne) sieciowanie. . . . .70
3.3. Szkoła efektem rozłamu lub niezgody na praktykowany wariant szkoły demokratycznej. . . . 73
3.4. Materializowanie się idei: „Weszliśmy w to całym sercem, i pracą, i wszystkim” . . .76
4. Praktyki rekrutacyjne i inicjacyjne . . . .79
4.1. Wchodzenie do szkoły: rodzice. . . .79
4.2. Wchodzenie do szkoły: kadra . . . .83
5. Podsumowanie. . . .90
Rozdział 3.
Praktyki tożsamościowe 
1. „Niewolna, nieszkoła, niedemokratyczna”: wyzwania autoidentyfikacyjne . . . .  91
1.1. (Nie)szkoła na obrzeżach „systemu”. . . .  94
1.1.1. Szkoła „systemowa” i „system”: rozumienie pojęć . . . 97
1.1.2. Szkoły demokratyczne a „system” . . . .98
1.2. Wolność w szkole demokratycznej. . . .103
1.2.1. Wpływ. . . . 108
1.2.2. Równość. . . . . 112
1.2.3. Wolność i decyzyjność w społeczności . . .114
1.2.4. Wolność a przymus. . . .116
1.2.5. Wolność a struktura. . . . 119
2. Wytwarzanie wizji szkoły. . . .123
2.1. Inspiracje. . . . 123
2.2. Urzeczywistnianie wizji . . . 125
2.3. Czyja wizja? Relacje władzy w procesie wypracowywania wizji. . . .128
3. Dyskursywne konstrukcje szkoły. . . . 133
3.1. Szkoła: więcej niż lekcje . . . 133
3.2. Szkoła jako żywy organizm . . . .137
3.3. Szkoła jak dom: bycie u siebie, bycie sobą. . . .142
3.4. Nie klosz, ale prawdziwe życie. . . . 146
4. Podsumowanie. . . . 149
Rozdział 4.
Praktyki budowania społeczności 
1. Fundamenty społeczności: relacje i szacunek . . . 152
2. Przynależność. . . . .155
2.1. Kadra w społeczności. . . . 158
2.2. Rodzice w społeczności . . . 163
3. Narzędzia budowania społeczności. . . .  171
3.1. Spotkania społeczności. . . . 171
3.2. Dbanie o wspólną przestrzeń. . . . 179
3.3. Określanie zasad organizujących społeczność . . .  182
4. Kompetencje rozwijane poprzez praktyki społecznościowe . . .187
5. Podsumowanie. . . . 194
Rozdział 5.
Praktyki uczenia się 
1. Uczące się dzieci. . . .  197
1.1. Koncepcje uczenia się: uczenie się jako naturalna aktywność vs. szkolna procedura. . . . 198
1.2. Od uczenia się sformalizowanego do naturalnego. . . . 200
1.2.1. Przeciw przymusowej edukacji . . . 201
1.2.2. Relacje jako podstawa sformalizowanego uczenia się. . . . 204
1.2.3. Strategie unaturalniania sformalizowanego uczenia się . . . 206
1.3. Organizacja praktyk uczenia się . . . 221
1.3.1. Egzaminy. . . .  221
1.3.2. Tutoring rówieśniczy . . . .229
1.3.3. Zajęcia dydaktyczne prowadzone przez osoby dorosłe. . .  232
1.3.4. Role dorosłych w praktykach uczenia się dzieci. . . .237
1.3.5. Przestrzenie uczenia się. . . .243
2. Uczący się dorośli. . . . 255
2.1. Uczenie się edukacji demokratycznej (kadra i rodzice). . .255
2.2. Uczenie się niehierarchicznych relacji z dziećmi (kadra) . . . 260
2.3. Rozwijanie warsztatu (kadra). . . .264
2.4. Uczenie się dorosłych w szkole jako rozwój osobisty. . . . 265
3. Podsumowanie. . . . . 270
Zakończenie: ze szkolnej społeczności do społeczeństwa? 
1. Szkoły demokratyczne a system edukacji. . .  273
2. Szkoły demokratyczne a społeczność lokalna i społeczeństwo. . . . 281
Bibliografia 

Gawlicz

Katarzyna Gawlicz - pracuje w Dolnośląskiej Szkole Wyższej na stanowisku adiunkta; ukończyła studia magisterskie z fi lozofi i (Uniwersytet Wrocławski) i gender studies (Uniwersytet Środkowoeuropejski w Budapeszcie) oraz Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych we Wrocławiu. Doktorat uzyskała w Graduate School in Lifelong Learning na Wydziale Psychologii i Studiów Edukacyjnych Uniwersytetu w Roskilde w Danii. Współautorka i współredaktorka książek Demokracja i edukacja. Dylematy, diagnozy, doświadczenia (2014), Dyskryminacja w szkole – obecność nieusprawiedliwiona (2015); publikowała w takich czasopismach naukowych, jak: Early Years. An International Research Journal, Journal of Transformative Education, Policy Futures in Education, Problemy Wczesnej Edukacji, Studia Pedagogiczne. Tłumaczka tekstów z zakresu humanistyki, w tym książki Gunilli Dahlberg, Petera Mossa i Alana Pence’a Poza dyskursem jakości w instytucjach wczesnej edukacji i opieki: języki oceny (2013).

Perspektywa teorii praktyk społecznych, przyjęta w analizach podjętego przypadku – szkół demokratycznych w Polsce – okazała się ogromnie produktywna. Dzięki niej w swoich analizach Katarzyna Gawlicz osiągnęła wielowymiarowy, arcyciekawy opis szkoły innej in statu nascendi. (…) Niezwykle konsekwentna w trzymaniu się obranej ramy myślenia i badawczego działania przez pryzmat założeń interesującej Ją teorii, [Autorka] buduje własną, oryginalną metodologię, która znakomicie wzbogacać może epistemologię pedagogiki, czy – ogólniej – wiedzę o tworzeniu wiedzy na gruncie empirycznym w naukach społecznych.
Z recenzji prof. dr hab. Marii Mendel
(Uniwersytet Gdański)

(…) książka jest kompetentnym źródłem wiedzy, trafnie zilustrowanej szeregiem praktyk społecznych obecnych w badanych szkołach demokratycznych. Jej adresatem mogą być zarówno praktycy, jak i teoretycy edukacji. Ci pierwsi to nauczyciele, ale też inni dorośli zaangażowani w działalność szkół pracujących w odmiennych od tradycyjnego modelach, jak też nauczyciele tradycyjnych szkół publicznych, dla których treści prezentowane w książce mogą stanowić źródło inspiracji lub przestrogę przed powierzchownym kopiowaniem atrakcyjnych rozwiązań. Inna grupa potencjalnych Czytelników to nauczyciele akademiccy, sami prowadzący badania odnoszące się do różnych aspektów polskiego szkolnictwa, ale też przygotowujący przyszłych nauczycieli do pracy w różnego typu placówkach oświatowych, jak i adepci tego zawodu. Lektura tej książki może okazać się nie mniej ważna dla nauczycieli i rodziców dzieci uczących się w szkołach tradycyjnych, którzy z pewnością podzielają niektóre z przekonań/problemów/wątpliwości opisanych na kartkach tej książki.
Z recenzji prof. DSW dr hab. Jolanty Zwiernik
(Dolnośląska Szkoła Wyższa)

Polecamy

Edukacja

Newsletter

Dowiedz się jako pierwszy o nowych książkach, promocjach i specjalnych ofertach. Zapisz się do naszego newslettera!